Układ klawiszy TR (turecki)

Układ klawiszy TR (turecki) to lokalny wariant dostosowany do znaków tureckich.

Turecki Q i turecki F

Turcja używa dwóch zupełnie różnych układów klawiatury. Wariant nazywany Q jest odmianą klasycznego QWERTY, uzupełnioną o litery specyficzne dla języka, i to on dominuje w laptopach oraz w sprzedaży detalicznej. Wariant F został zaprojektowany od zera pod częstotliwość występowania głosek w tureckim, ma inne rozmieszczenie liter w rzędzie podstawowym i był przez lata standardem w maszynopisaniu urzędowym. Osoba przyzwyczajona do jednego z nich praktycznie nie jest w stanie pisać na drugim bez ponownej nauki.

Znaki, których nie ma w podstawowym alfabecie łacińskim, to ç, ğ, ı, İ, ö, ş oraz ü. W układzie Q zajmują one klawisze, na których w polskim układzie programisty znajdują się znaki interpunkcyjne, co bywa mylące przy pisaniu kodu.

Litery ı oraz İ i słynny problem z zamianą wielkości

Turecki ma dwie osobne litery i: bezkropkowe ı z wersalikiem I oraz kropkowane i z wersalikiem İ. To nie jest ciekawostka typograficzna, tylko realne źródło błędów w oprogramowaniu. Zamiana małych liter na wielkie wykonana z ustawieniami regionalnymi tureckimi zamienia zwykłe i na İ z kropką, przez co porównanie nazw poleceń, nagłówków protokołów czy nazw plików przestaje działać i program zachowuje się inaczej niż na komputerze z innym językiem systemu. Kłopot pojawia się także przy imporcie danych: nazwisko zapisane z bezkropkowym ı nie zostanie znalezione wyszukiwarką, w której wpisano zwykłe i.

W praktyce oznacza to, że przy bazach z tureckimi danymi trzeba pilnować sortowania kolumn i ustawień języka sesji, inaczej duplikaty kontrahentów mnożą się same.

Nadruk na klawiszach a układ w systemie

Warto rozdzielić dwie warstwy. Nadruk to fizyczna właściwość klawiatury, a układ to ustawienie systemu decydujące o tym, jaki znak pojawi się po naciśnięciu klawisza. Windows pozwala dodać dowolną liczbę układów w ustawieniach języka i regionu, a przełącza je skrótem Windows + spacja albo lewy Alt + Shift, przy czym ten drugi skrót bywa uruchamiany przypadkiem i nagle klawiatura pisze innymi znakami. Do polskich liter służy prawy Alt, dlatego w układzie z innym rozmieszczeniem znaków ta kombinacja zwraca zupełnie coś innego, niż oczekujemy.

Zmiana układu w systemie nie zmieni oczywiście liter wytłoczonych na klawiszach, więc pisanie bezwzrokowe działa, a szukanie wzrokiem przestaje.

Laptop z zagranicznym nadrukiem klawiatury

Sprzęt sprowadzony z zagranicy trafia do nas regularnie i zwykle chodzi o to samo: przestawienie układu w systemie na polski programisty oraz wymianę klawiatury na wersję z właściwym nadrukiem, o ile dla danego modelu jest dostępna. Sprawdzamy przy okazji, czy kupowana część ma zgodny kształt klawisza Enter i ten sam typ taśmy, bo różnice regionalne obejmują nie tylko nadruk, lecz również liczbę klawiszy. Klawiatury wymieniamy na co dzień, a laptop odbieramy i odwozimy naszym transportem, bez korzystania z firm kurierskich.