XLSM

XLSM to format skoroszytu z obsługą makr, oparty na strukturze XML.

Czym jest plik XLSM

XLSM to skoroszyt Excela zapisany w formacie Office Open XML, czyli w praktyce archiwum ZIP zawierające katalogi xl, docProps i _rels z plikami XML opisującymi arkusze, style i formuły. Od zwykłego XLSX odróżnia go jeden dodatkowy element: binarny komponent vbaProject.bin, w którym siedzi kod makr Visual Basic for Applications. Rozszerzenie XLSM pojawiło się razem z Excelem 2007 i istnieje wyłącznie po to, żeby po samej nazwie pliku dało się poznać, że dokument potrafi uruchomić kod.

Dlaczego Microsoft rozdzielił XLSX i XLSM

Do wersji Excel 2003 wszystko mieściło się w jednym binarnym XLS i nie było jak odróżnić arkusza z fakturą od arkusza z makrem kasującym pliki. Rozdzielenie formatów to decyzja czysto bezpieczeństwowa. Jeśli w skoroszycie XLSX napiszesz makro i spróbujesz zapisać plik, Excel wyświetli komunikat o tym, że projekt VB nie może zostać zapisany w skoroszycie bez obsługi makr, i zaproponuje zmianę formatu. Warto też znać pokrewne rozszerzenia: XLTM to szablon z makrami, a XLSB to binarny skoroszyt, który również przechowuje makra, ale zapisuje się i otwiera szybciej przy bardzo dużych zbiorach danych.

Zablokowane makra i zainfekowane arkusze

Najczęstszy problem użytkownika brzmi: plik się otwiera, ale przyciski nie działają. Odpowiada za to żółty pasek Ostrzeżenie o zabezpieczeniach z przyciskiem Włącz zawartość. Od 2022 roku Microsoft idzie dalej i w plikach XLSM pobranych z internetu lub z załącznika pokazuje czerwony pasek z informacją, że makra zostały zablokowane, ponieważ źródło jest niezaufane. Nie da się tego obejść przyciskiem, trzeba we właściwościach pliku zaznaczyć Odblokuj albo dodać folder do lokalizacji zaufanych w Centrum zaufania. Druga strona medalu to zagrożenie realne: XLSM od lat jest nośnikiem złośliwego oprogramowania rozsyłanego jako rzekoma faktura lub potwierdzenie przelewu. Makro w takim pliku najczęściej pobiera właściwy ładunek z sieci, więc sam skoroszyt bywa czysty dla podstawowych skanerów.

Kiedy warto oddać komputer specjaliście

Jeżeli po otwarciu arkusza z załącznika komputer zaczął zwalniać, pojawiły się nieznane procesy albo część dokumentów przestała się otwierać, to sytuacja na sprawdzenie systemu, a nie na kolejne próby. Warszawskie Pogotowie Komputerowe dojeżdża do klienta w Warszawie, sprawdza system pod kątem infekcji uruchomionej z makra, odzyskuje uszkodzone lub zaszyfrowane skoroszyty i konfiguruje Centrum zaufania tak, żeby firmowe pliki z makrami działały, a przypadkowe załączniki nie. Diagnoza jest bezpłatna.