XLTM

XLTM to format szablonu skoroszytu z obsługą makr.

Co odróżnia XLTM od zwykłego szablonu

XLTM to szablon skoroszytu Excela w formacie Office Open XML z włączoną obsługą kodu VBA. Technicznie jest to archiwum ZIP: po zmianie rozszerzenia na .zip zobaczysz katalogi xl, docProps i _rels, arkusze zapisane jako sheet1.xml oraz binarny plik vbaProject.bin, w którym siedzą moduły, formularze UserForm i procedury zdarzeniowe. To właśnie obecność vbaProject.bin odróżnia XLTM od XLTX — sam format XML jest identyczny. Excel od wersji 2007 celowo rozdzielił te rozszerzenia, aby po samej nazwie pliku dało się poznać, czy dokument może wykonać kod.

Jak Excel korzysta z szablonów przy tworzeniu nowych plików

Szablony użytkownika Excel szuka domyślnie w katalogu %APPDATA%\Microsoft\Templates — pliki umieszczone tam pojawiają się na karcie Osobiste w oknie tworzenia nowego skoroszytu. Osobną rolę pełni folder XLSTART: wszystko, co się w nim znajdzie, otwiera się automatycznie przy każdym starcie programu. Skoroszyt utworzony z XLTM dziedziczy makra, ale zapisuje się już jako XLSM, więc oryginalny szablon nie ulega modyfikacji przy codziennej pracy. Aby edytować sam szablon, trzeba go otworzyć poleceniem Otwórz, a nie dwukrotnym kliknięciem w Eksploratorze.

Typowe kłopoty z makrami w szablonach

Najczęstszy objaw to szablon, który otwiera się, ale przyciski nic nie robią. Powód zwykle leży w Centrum zaufania: domyślne ustawienie wyłącza makra z powiadomieniem, a od aktualizacji zabezpieczeń z 2022 roku Excel całkowicie blokuje kod w plikach pobranych z internetu lub z załącznika poczty, wyświetlając czerwony pasek z informacją, że makra zostały zablokowane. Rozwiązaniem nie jest globalne włączenie wszystkich makr, tylko odblokowanie konkretnego pliku we właściwościach lub umieszczenie go w lokalizacji zaufanej. Druga pułapka to komunikat o niezgodności typów przy uruchamianiu starego kodu w 64-bitowym Excelu — deklaracje funkcji API wymagają tam słowa PtrSafe i typu LongPtr. Trzeci częsty problem to hasło na projekcie VBA, którego nikt w firmie już nie pamięta.

Gdy firmowy arkusz przestaje działać

Arkusze kalkulacyjne z makrami bywają w małych firmach ważniejsze od dedykowanych programów — obsługują wystawianie dokumentów, magazyn albo rozliczanie czasu pracy. Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się takimi sytuacjami: przenosimy działające środowisko na nowy komputer razem z lokalizacjami zaufanymi i dodatkami, diagnozujemy przyczynę zablokowania makr po aktualizacji Office, odzyskujemy szablony z uszkodzonych dysków i nośników USB. Dojeżdżamy pod adres w Warszawie, a wstępna diagnoza jest darmowa.