Zaufane dokumenty

Zaufane dokumenty to pliki oznaczone jako bezpieczne, dla których pominięto ostrzeżenia o zawartości aktywnej.

Jak działa oznaczenie dokumentu jako zaufanego

Zaufany dokument to plik, dla którego aplikacja Microsoft Office zapamiętała decyzję o dopuszczeniu zawartości aktywnej. Zawartość aktywna może obejmować między innymi makra VBA, kontrolki ActiveX, połączenia zewnętrzne, osadzone obiekty lub inne elementy wykonujące operacje wykraczające poza zwykłe wyświetlenie tekstu i grafiki. Po otwarciu pliku pobranego z Internetu albo otrzymanego jako załącznik Office może uruchomić go w trybie ograniczonym i wyświetlić pasek ostrzegawczy.

Jeżeli użytkownik świadomie wybierze opcję zezwalającą na zawartość, dokument może zostać zapisany na liście zaufanych dokumentów. Przy kolejnym otwarciu tego samego pliku aplikacja zwykle nie pokazuje ponownie tego samego ostrzeżenia. Nie oznacza to, że każdy dokument z podobną nazwą, kopią lub zmienioną lokalizacją automatycznie otrzyma ten sam status. Rozpoznanie zależy od informacji, które Office przechowuje dla konkretnego pliku oraz od zmian wprowadzonych do jego zawartości.

Makra, podpis cyfrowy i źródło pliku

Zaufanie do dokumentu nie jest dowodem, że plik jest bezpieczny. Oznacza tylko, że zawartość została wcześniej dopuszczona w danym środowisku. Makro może modyfikować dokumenty, uruchamiać polecenia systemowe, korzystać z plików zapisanych na komputerze lub łączyć się z zasobami sieciowymi. Z tego powodu szczególne znaczenie ma źródło pliku, osoba lub organizacja, która go przygotowała, oraz oczekiwany zakres jego działania.

Innym mechanizmem jest podpis cyfrowy projektu VBA. Podpis pozwala sprawdzić, czy zawartość została zmieniona po podpisaniu i czy certyfikat podpisującego jest rozpoznawany przez system. Dokument z podpisanym makrem i dokument ręcznie oznaczony jako zaufany to nie to samo. Zaufanie do pliku może pozostać związane z wcześniejszą decyzją użytkownika, natomiast podpis odnosi się do integralności podpisanej zawartości oraz tożsamości wystawcy certyfikatu. Zmiana makra po podpisaniu powoduje utratę ważności podpisu dla zmienionego kodu.

Nie należy również utożsamiać zaufanego dokumentu z dokumentem zapisanym w zaufanej lokalizacji. Zaufana lokalizacja jest ustawieniem wskazującym folder, którego pliki Office traktuje według odmiennych zasad bezpieczeństwa. Może to objąć wiele dokumentów znajdujących się w tym folderze, dlatego dodanie lokalizacji wymaga większej ostrożności niż świadome dopuszczenie pojedynczego pliku.

Gdzie sprawdzić i usunąć zapisane zaufanie

Ustawienia zaufanych dokumentów znajdują się w Centrum zaufania aplikacji Office, dostęp­nym przez opcje programu. W zależności od wersji aplikacji można tam sprawdzić listę zaufanych dokumentów, wyczyścić zapisane decyzje albo przywrócić ostrzeżenia dla wcześniej dopuszczonych plików. Nazwy poleceń i układ okien mogą różnić się między programami, takimi jak Word, Excel i PowerPoint, dlatego czynność należy wykonać w aplikacji, która otwiera dany dokument.

Wycofanie zaufania jest zasadne, gdy plik pochodzi z niepewnego źródła, został przekazany przez inną osobę, zmienił właściciela albo zaczyna zachowywać się inaczej niż wcześniej. Warto wtedy zamknąć dokument, usunąć jego status zaufania i ponownie otworzyć go przy aktywnych ostrzeżeniach. Samo wyłączenie komunikatu bez sprawdzenia makr i połączeń zewnętrznych nie rozwiązuje problemu. Jeżeli dokument jest częścią firmowego obiegu, należy dodatkowo ustalić, czy jego działanie wymaga konkretnego dodatku, szablonu lub dostępu do wskazanego zasobu.

Problemy z oznaczeniem mogą wynikać także z blokady pliku pobranego z Internetu, ustawień zasad zabezpieczeń, niezgodności wersji Office albo uszkodzenia dokumentu. W takiej sytuacji trzeba rozróżnić trzy kwestie: czy plik otwiera się poprawnie, czy zawartość aktywna jest blokowana oraz czy zapisane zaufanie faktycznie dotyczy tego samego pliku. Pomocne jest porównanie rozszerzenia, lokalizacji i właściwości dokumentu, a także sprawdzenie, czy ostrzeżenie dotyczy makr, edycji, połączeń czy innego elementu.

Znaczenie zaufanych dokumentów podczas naprawy komputera

Jeżeli po oznaczeniu dokumentu jako zaufanego nadal pojawia się ostrzeżenie, przyczyną może być nie ten sam plik, lecz jego kopia, zmiana ścieżki, blokada pochodzenia lub ustawienia bezpieczeństwa narzucone przez konfigurację Office. Jeżeli natomiast ostrzeżenie całkowicie znika, a dokument wykonuje nieoczekiwane operacje, należy potraktować to jako sygnał do kontroli zawartości aktywnej, dodatków i lokalizacji zaufanych. Przydatne jest także utworzenie kopii pliku przed dalszymi próbami oraz zachowanie oryginalnego dokumentu do porównania.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe wykonuje profesjonalną naprawę laptopów, komputerów PC i ich podzespołów, a w ramach diagnostyki można sprawdzić działanie aplikacji Office, ustawienia Centrum zaufania oraz reakcję systemu na dokumenty zawierające makra. Zakres czynności powinien wynikać z objawów: inny sposób otwierania plików, znikające ostrzeżenia, komunikaty o zablokowanej zawartości lub samoczynne uruchamianie dodatkowych elementów wymagają odrębnej weryfikacji.