Licencje dla SQL Server na Windows Server

Licencja SQL Server na Windows Server jest niezależna od licencji systemu operacyjnego — potrzebne są obie.

Dwie niezależne warstwy licencjonowania serwera

Uruchomienie Microsoft SQL Server w systemie Windows Server wymaga rozpatrzenia dwóch osobnych produktów. Pierwszym jest licencja na system operacyjny Windows Server, a drugim licencja na konkretną edycję i sposób użycia SQL Server. Licencja Windows Server nie obejmuje automatycznie prawa do instalowania ani wykonywania SQL Server. Z kolei zakup SQL Server nie daje prawa do uruchamiania systemu Windows Server bez odpowiedniej licencji.

W praktyce oznacza to konieczność udokumentowania co najmniej: wersji Windows Server, jego edycji, liczby licencjonowanych rdzeni lub serwerów, wersji SQL Server, wybranej edycji SQL Server oraz modelu licencjonowania. Znaczenie mogą mieć także warunki umowy licencyjnej, kanał zakupu, Software Assurance, licencje subskrypcyjne i sposób uruchomienia środowiska. Sam fakt, że SQL Server działa na legalnie aktywowanym Windows Server, nie potwierdza legalności licencji bazodanowej.

Modele licencji SQL Server Standard i Enterprise

SQL Server Standard może być licencjonowany w modelu Server + CAL albo w modelu opartym na rdzeniach. W modelu Server + CAL kupuje się licencję serwerową dla instancji oraz licencje CAL dla użytkowników lub urządzeń uzyskujących dostęp do SQL Server. CAL nie jest tym samym co CAL systemu Windows Server. Windows Server CAL uprawnia do dostępu do usług Windows Server, natomiast SQL Server CAL dotyczy dostępu do oprogramowania SQL Server. Wymaganie SQL Server CAL musi być analizowane również wtedy, gdy dostęp do bazy odbywa się przez aplikację pośredniczącą.

Model Server + CAL wymaga możliwości ustalenia, ilu użytkowników lub ile urządzeń korzysta bezpośrednio albo pośrednio z SQL Server. Jeżeli liczba odbiorców jest zmienna, duża albo trudna do policzenia, stosuje się zwykle licencjonowanie per core. SQL Server Enterprise jest licencjonowany w modelu per core. W tym wariancie nie kupuje się dodatkowych SQL Server CAL dla osób lub urządzeń korzystających z bazy, ale trzeba przypisać odpowiednią liczbę licencji rdzeniowych do serwera, środowiska wirtualnego albo innego zakresu określonego w warunkach licencji.

Rdzenie fizyczne, maszyny wirtualne i minimalne liczby licencji

Przy licencjonowaniu SQL Server według rdzeni fizycznych bierze się pod uwagę fizyczne rdzenie serwera, na którym działa oprogramowanie. Dla każdego fizycznego procesora obowiązuje minimum czterech licencji rdzeniowych, nawet jeśli procesor ma mniej rdzeni możliwych do wykorzystania przez system. W przypadku serwera z dwoma procesorami po sześć rdzeni każdy podstawą obliczenia jest dwanaście fizycznych rdzeni, a nie liczba użytkowników bazy. Hyper-threading nie zmniejsza liczby wymaganych licencji opartych na fizycznych rdzeniach.

Maszyna wirtualna jest osobnym środowiskiem uruchomieniowym i może być licencjonowana według przydzielonych jej wirtualnych rdzeni, jeżeli pozwalają na to aktualne warunki licencji, na przykład licencje subskrypcyjne lub licencje z aktywnym Software Assurance. Przy takim podejściu należy policzyć wirtualne procesory lub wątki przydzielone maszynie, z zachowaniem minimalnego poziomu czterech licencji rdzeniowych na maszynę wirtualną. Zmiana liczby vCPU, migracja maszyny między hostami albo utworzenie dodatkowej maszyny może zmienić zakres wymaganych licencji.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy SQL Server jest licencjonowany na poziomie fizycznego hosta. Wtedy trzeba uwzględnić zasady przypisywania licencji do serwera fizycznego oraz prawa do uruchamiania instancji w środowiskach wirtualnych. Liczba instancji SQL Server nie zastępuje liczby licencji: kilka instancji na jednym serwerze może korzystać z tego samego zakresu licencjonowania tylko wtedy, gdy dopuszczają to warunki wybranego modelu i edycji. Dokumentacja licencyjna powinna być sprawdzana dla dokładnej wersji SQL Server, ponieważ prawa dotyczące wirtualizacji i mobilności licencji mogą zależeć od umowy.

Kontrola konfiguracji i dokumentacji licencyjnej

Przy sprawdzaniu serwera warto zapisać nazwę edycji SQL Server, numer wersji, nazwę instancji, liczbę uruchomionych instancji oraz liczbę przydzielonych vCPU. Informacje o wersji można odczytać w SQL Server Management Studio albo zapytaniem SELECT SERVERPROPERTY('ProductVersion'), SERVERPROPERTY('Edition');. Wynik trzeba porównać z fakturami, umową licencyjną, dowodami posiadania CAL oraz dokumentacją topologii fizycznej i wirtualnej. Sama obecność plików instalacyjnych lub klucza produktu nie jest pełnym dowodem prawidłowego licencjonowania.

Nie należy stosować SQL Server Developer na serwerze produkcyjnym, ponieważ ta edycja jest przeznaczona do programowania i testów, mimo że zawiera funkcje znane z edycji Enterprise. SQL Server Express jest bezpłatny, ale ma ograniczenia techniczne i funkcjonalne, dlatego jego użycie produkcyjne musi mieścić się w warunkach tej edycji. Osobno trzeba zweryfikować zgodność SQL Server z używaną wersją Windows Server, szczególnie podczas aktualizacji systemu, migracji na nowy sprzęt lub odtwarzania serwera z kopii zapasowej.

Diagnostyka środowiska powinna obejmować także usługi SQL Server, konfigurację instancji, dostępne zasoby procesora i pamięci, logi instalatora oraz ustawienia maszyn wirtualnych. Błąd licencyjny nie zawsze powoduje natychmiastowe zatrzymanie bazy; nieprawidłowość może ujawnić się dopiero podczas audytu, zmiany edycji, rozszerzenia środowiska albo uruchomienia dodatkowej instancji. Dlatego przed wdrożeniem lub migracją należy sporządzić aktualny wykaz serwerów, instancji, rdzeni, użytkowników i urządzeń oraz przypisać do niego konkretne dokumenty licencyjne.