Makra w szablonach

Makra w szablonach to kod dziedziczony przez wszystkie dokumenty tworzone na podstawie danego wzorca.

Rola makr zapisanych w szablonie dokumentu

Makro w szablonie dokumentu to procedura automatyzująca powtarzalne czynności, zapisana razem z wzorcem używanym do tworzenia dokumentów. W programie Microsoft Word kod makra jest najczęściej napisany w języku VBA i umieszczony w pliku szablonu z rozszerzeniem .dotm. Taki plik może zawierać nie tylko makra, lecz także style, układ stron, nagłówki, stopki, gotowe pola, elementy AutoText oraz ustawienia formularza. Dokument utworzony na podstawie szablonu korzysta z jego struktury i może uzyskać dostęp do procedur znajdujących się w dołączonym wzorcu.

Określenie „kod dziedziczony” wymaga doprecyzowania. Makra nie są automatycznie kopiowane do każdego nowego pliku w taki sam sposób jak tekst lub style. Word może pozostawić szablon jako dołączony do dokumentu, dzięki czemu dokument korzysta z procedur dostępnych w tym szablonie. Jeżeli użytkownik zapisze dokument jako plik z obsługą makr, kod może zostać umieszczony bezpośrednio w dokumencie, ale jest to osobna operacja. Zmiana makra w centralnym szablonie nie oznacza więc, że kod zapisany wcześniej niezależnie w każdym dokumencie zostanie zmieniony.

Jak Word uruchamia makra z szablonu

Szablon może być używany jako wzorzec przy poleceniu tworzenia nowego dokumentu albo jako szablon dołączony do już istniejącego pliku. W tym drugim przypadku dokument zachowuje relację z plikiem szablonu. Procedury mogą znajdować się w modułach standardowych VBA, w module obiektu dokumentu lub w module ThisDocument, zależnie od sposobu zaprojektowania rozwiązania. Makro może reagować na polecenie użytkownika, przycisk na wstążce, element formularza albo zdarzenie, takie jak otwarcie dokumentu lub utworzenie nowej sekcji.

Przykładowo szablon firmowego raportu może zawierać procedurę, która nadaje nagłówkom określone style, aktualizuje spis treści, wstawia datę, sprawdza wymagane pola lub eksportuje dokument do PDF. Jeżeli wiele dokumentów korzysta z tego samego wzorca, wspólna procedura ogranicza powielanie kodu. Mechanizm działa jednak tylko wtedy, gdy dokument ma prawidłowo dołączony szablon, a Word może odczytać jego zawartość. Przeniesienie samego dokumentu na inny komputer bez pliku .dotm może spowodować brak procedur, błędy odwołań albo przełączenie dokumentu na inny szablon.

Formaty plików, zgodność i bezpieczeństwo wykonania

Plik .dotx jest szablonem Worda, który nie przechowuje makr VBA. Do zapisu kodu potrzebny jest format z obsługą makr, czyli .dotm. Podobnie dokument zapisany jako .docx nie jest przeznaczony do przechowywania makr, natomiast dokument .docm może zawierać kod VBA. Próba zapisania pliku zawierającego makra w formacie bez obsługi makr może doprowadzić do usunięcia kodu albo wyświetlenia ostrzeżenia o niezgodności formatu. Przed konwersją należy sprawdzić, czy procedury są nadal potrzebne i czy zostały zachowane w odpowiednim pliku.

Microsoft Word stosuje ustawienia zabezpieczeń makr, dlatego kod z szablonu nie musi zostać uruchomiony natychmiast po otwarciu dokumentu. Zachowanie zależy między innymi od lokalizacji pliku, podpisu cyfrowego, ustawień Centrum zaufania oraz zasad wdrożonych przez administratora. Dokument pobrany z Internetu lub otrzymany jako załącznik może zostać oznaczony jako pochodzący z niezaufanego źródła. Nie należy włączać makr wyłącznie po to, aby usunąć komunikat ostrzegawczy. Bezpieczniejsze jest sprawdzenie pochodzenia szablonu, jego podpisu, listy odwołań VBA i działania kodu w kontrolowanym środowisku.

Diagnostyka problemów z makrami w szablonach

Przy problemach z makrem warto najpierw ustalić, w którym pliku znajduje się kod oraz jaki szablon jest aktualnie przypisany do dokumentu. Należy sprawdzić rozszerzenie pliku, ścieżkę do szablonu, dostęp do lokalizacji sieciowej i zgodność wersji Microsoft Office. Następnie można przeanalizować moduły VBA, nazwy procedur, odwołania do bibliotek oraz zdarzenia uruchamiające kod. Typowe przyczyny awarii to usunięty lub przeniesiony szablon, wyłączone makra, brak biblioteki wymaganej przez projekt VBA, zmiana nazwy elementu formularza oraz procedura odwołująca się do nieistniejącego arkusza, zakładki albo pola dokumentu.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i podzespołów, a w ramach diagnostyki stanowiska można również sprawdzić problemy z instalacją Microsoft Office, skojarzeniami plików .docm i .dotm, dodatkami oraz ustawieniami blokującymi uruchamianie makr. Sama naprawa komputera nie zastępuje analizy wadliwego kodu VBA, dlatego przy złożonych szablonach trzeba rozdzielić usterkę sprzętową, problem konfiguracji programu i błąd w logice makra.