Makro

Makro to zapisana sekwencja poleceń wykonywana automatycznie po uruchomieniu.

Od nagranej sekwencji do własnego programu

Makro w pakiecie biurowym bywa dwiema różnymi rzeczami. Pierwsza to zapis czynności zarejestrowanych rejestratorem — powstaje z niego kod odtwarzający dokładnie te kliknięcia, przywiązany do konkretnych komórek i zaznaczeń, przez co przestaje działać przy najmniejszej zmianie układu arkusza. Druga to napisana ręcznie procedura w języku Visual Basic for Applications, operująca na obiektach dokumentu, odporna na przesunięcie kolumn i zdolna sięgnąć poza sam plik: do bazy danych, do innego programu pakietu, do systemu plików. Edytor kodu otwiera kombinacja Alt+F11, a same procedury przechowywane są w module wewnątrz dokumentu albo w skoroszycie osobistym ładowanym przy każdym starcie.

Format pliku rozstrzyga o możliwości uruchomienia

Nowsze formaty pakietu Office celowo rozdzielają dokumenty z kodem i bez kodu. Skoroszyt zapisany jako .xlsx nie może zawierać makr — przy zapisie kod zostaje po cichu usunięty, a do zachowania automatyzacji służy format .xlsm. Analogicznie w edytorze tekstu dokument z procedurami wymaga rozszerzenia .docm. Ma to praktyczne znaczenie przy wysyłce: filtry pocztowe i reguły serwerów często blokują właśnie te rozszerzenia, więc firmowe narzędzie rozsyłane pracownikom trzeba dostarczyć inną drogą. W darmowych pakietach biurowych rolę tę pełni własny dialekt języka Basic, składniowo podobny, ale niezgodny na poziomie obiektów, więc kod przenosi się między pakietami tylko po przepisaniu.

Blokady bezpieczeństwa i ich uzasadnienie

Automatyczne uruchamianie kodu przy otwarciu dokumentu przez lata było najskuteczniejszą drogą infekcji w polskich firmach — wystarczyła faktura w załączniku i kliknięcie przycisku włączającego zawartość. Dlatego pakiet domyślnie blokuje makra w plikach pochodzących z internetu i poczty, oznaczonych przez system jako pobrane ze strefy niezaufanej; przycisk włączenia w ogóle się wtedy nie pojawia, a odblokowanie wymaga świadomej zmiany właściwości pliku. Firmowe narzędzia rozwiązuje się inaczej: przez podpisanie kodu certyfikatem i wskazanie lokalizacji zaufanej w ustawieniach centrum zaufania. Osobna pułapka to makra odwołujące się do ścieżek na dysku programisty — po przeniesieniu na inny komputer kończą się błędem wykonania, mimo że plik jest ten sam.

Naprawa i przeniesienie firmowej automatyzacji

Najczęściej trafiają do nas arkusze pisane przed laty przez pracownika, który już nie pracuje: działają na jednym stanowisku i przestają po wymianie komputera albo aktualizacji pakietu. Ustalamy, co dokładnie robi kod, i doprowadzamy go do stanu przenoszalnego, zamiast obchodzić problem obniżeniem poziomu zabezpieczeń. Sprzęt na czas takich prac odbieramy i odwozimy własnymi kierowcami.