Przekreślenie

Przekreślenie to styl formatowania oznaczający tekst poziomą linią przez środek znaków.

Przekreślenie jako sposób oznaczania treści

Przekreślenie jest formą formatowania, w której przez środek znaków przebiega pozioma linia. Taki zapis sygnalizuje, że dana informacja została odrzucona, zastąpiona, nieaktualna albo przeznaczona do usunięcia. Znaczenie nie wynika wyłącznie z wyglądu. Odbiorca odczytuje jednocześnie sam tekst oraz informację przekazaną przez linię. Dzięki temu można pokazać zmianę decyzji, korektę zapisu lub różnicę między wcześniejszą a aktualną wersją bez całkowitego kasowania pierwotnej treści.

W dokumentach roboczych przekreślenie bywa stosowane do zaznaczania elementów, które nie powinny już obowiązywać. W notatkach może wskazywać wykonane zadanie, odrzucony pomysł albo pomyłkę wymagającą zachowania dla celów porównawczych. W edytorach tekstu ten styl zwykle znajduje się wśród podstawowych opcji formatowania znaków, obok pogrubienia, kursywy, podkreślenia i zmiany koloru czcionki. Może obejmować pojedynczy znak, słowo, fragment zdania lub większy zakres tekstu.

Przekreślenie nie usuwa treści z pliku. Zapis pozostaje obecny, lecz otrzymuje dodatkowy wygląd. Jest to istotne przy redagowaniu umów, instrukcji, list kontrolnych, projektów pism i materiałów poddawanych akceptacji. Zamiast zastępować starszą wersję bez śladu, można zachować ją jako widoczną informację o przebiegu zmian. W wersji końcowej dokumentu należy jednak sprawdzić, czy przekreślone fragmenty powinny pozostać widoczne, ponieważ nie każdy czytnik, eksport lub wydruk zachowuje ten styl w identyczny sposób.

Przekreślenie w porównaniu z usunięciem i podkreśleniem

Usunięcie tekstu i przekreślenie przekazują różne informacje. Po usunięciu odbiorca nie widzi pierwotnego zapisu, chyba że korzysta z historii zmian, kopii zapasowej albo funkcji cofania. Po zastosowaniu przekreślenia treść nadal pozostaje czytelna, ale zostaje oznaczona jako zmieniona lub nieobowiązująca. W pracy zespołowej pozwala to łatwiej ustalić, co zostało odrzucone i jaki zapis ma je zastąpić.

Podkreślenie również tworzy poziomą linię, lecz umieszcza ją pod znakami. Najczęściej służy do wyróżnienia ważnego słowa, tytułu, odnośnika albo fragmentu wymagającego uwagi. Przekreślenie przebiega przez środek znaków i ma zwykle sens korekcyjny. Pogrubienie zwiększa wizualną wagę tekstu, kursywa może sygnalizować cytat lub szczególne wyróżnienie, natomiast przekreślenie zazwyczaj informuje o rezygnacji, zmianie albo braku aktualności.

W zapisie internetowym znaczenie przekreślenia może zależeć od użytego języka znaczników oraz od aplikacji. W HTML często korzysta się z elementu oznaczającego treść usuniętą, gdy chodzi o zmianę redakcyjną, albo z elementu opisującego tekst nieaktualny, gdy ważny jest przede wszystkim efekt wizualny i semantyczny. W arkuszach stylów można ustawić dekorację tekstu za pomocą właściwości odpowiedzialnej za linię przechodzącą przez znaki. W edytorach wizualnych użytkownik zwykle nie musi znać kodu, ponieważ wystarczy zaznaczyć fragment i wybrać odpowiednią ikonę.

Nie należy utożsamiać przekreślenia z anonimizacją ani z bezpiecznym ukrywaniem danych. Linia przechodząca przez tekst nie usuwa informacji i często nie ogranicza możliwości skopiowania jej do innego miejsca. Jeżeli trzeba trwale usunąć dane poufne, należy użyć właściwego mechanizmu redakcji dokumentu, a następnie zweryfikować wynik po zapisaniu i udostępnieniu pliku. Sam efekt wizualny może być niewystarczający.

Przekreślenie a typowe problemy z formatowaniem

Jednym z częstych problemów jest przekreślenie obejmujące tylko część wybranego zakresu. Może się tak stać, gdy zaznaczono niepełne słowo, wstawiono tekst w miejscu objętym innym stylem albo skopiowano fragment z aplikacji, która przeniosła dodatkowe atrybuty. W efekcie jeden wyraz może mieć linię, a sąsiedni już nie, mimo że oba miały zostać oznaczone. Pomaga ponowne zaznaczenie całego zakresu i wyczyszczenie nadmiarowego formatowania przed zastosowaniem właściwego stylu.

Inny kłopot pojawia się podczas kopiowania treści pomiędzy edytorem tekstu, pocztą elektroniczną, formularzem internetowym i arkuszem. Każde środowisko może inaczej interpretować styl znakowy. Linia może zniknąć, zmienić położenie albo zostać zastąpiona zwykłym znakiem wpisanym ręcznie. W przypadku dokumentów wymagających zgodności między urządzeniami warto sprawdzić plik po eksporcie, po otwarciu w innym programie oraz po wydrukowaniu, jeśli dokument ma być używany w wersji papierowej.

Przekreślenie może także powodować problemy z czytelnością. Cienka linia na małej czcionce bywa trudna do zauważenia, a na ekranie o słabym kontraście może zlewać się ze znakami. Przy dłuższych fragmentach odbiorca może mieć trudność z odczytaniem treści znajdującej się pod linią. Z tego powodu w dokumentach przeznaczonych do szybkiego przeglądania lepiej przekreślać krótkie elementy i umieszczać obok nich aktualną wersję zapisu. W materiałach dostępnych publicznie należy również uwzględnić osoby korzystające z czytników ekranu, ponieważ sama informacja o stylu wizualnym nie zawsze zostanie odczytana w oczekiwany sposób.

Problemy mogą wynikać również z ustawień aplikacji. Czasami styl jest aktywny, ale nie widać go na ekranie z powodu powiększenia, trybu podglądu, koloru linii lub konfliktu kilku reguł formatowania. Warto wtedy sprawdzić właściwości zaznaczonego tekstu, przełączyć widok dokumentu oraz utworzyć krótki testowy fragment. Takie postępowanie pozwala odróżnić błąd programu od niewłaściwego zaznaczenia tekstu.

Przekreślenie w praktyce i wskazówki stosowania

Przed zastosowaniem przekreślenia należy określić, jaki komunikat ma otrzymać odbiorca. Jeżeli chodzi o zmianę redakcyjną, przydatne może być pozostawienie starego tekstu i dopisanie obok nowej wersji. Jeżeli chodzi o listę zadań, przekreślenie może oznaczać wykonanie punktu, ale warto zachować spójność z resztą listy, na przykład używać tego stylu wyłącznie dla pozycji zakończonych. W przypadku tabel dobrze jest ustalić, czy przekreślany będzie cały wiersz, nazwa elementu, czy tylko nieaktualna wartość.

Nie powinno się używać przekreślenia jako jedynego sposobu informowania o ważnej zmianie. W dokumentach formalnych lepiej połączyć je z jednoznacznym opisem, datą aktualizacji, komentarzem lub oznaczeniem nowej wersji. Pozwala to ograniczyć ryzyko, że ktoś odczyta przekreślony fragment jako obowiązujący. W materiałach współdzielonych należy sprawdzić, czy historia wersji i komentarze nie dublują przekazu albo nie tworzą sprzecznych informacji.

Przy pracy na komputerze zalecane jest korzystanie z wbudowanej funkcji formatowania zamiast wpisywania kilku znaków specjalnych imitujących linię. Ręcznie dodany znak może zmienić położenie po zmianie czcionki, szerokości okna lub języka dokumentu. Wbudowany styl pozostaje zwykle powiązany z tekstem i lepiej reaguje na edycję. Warto też zachować kopię dokumentu przed większą serią zmian, zwłaszcza gdy przekreślane są fragmenty instrukcji, danych ewidencyjnych albo treści przygotowywanych przez kilka osób.

Jeżeli przekreślenie ma być widoczne w pliku PDF, należy sprawdzić rezultat po eksporcie. Samo wyświetlanie dokumentu w edytorze nie gwarantuje, że styl zostanie poprawnie zachowany. Kontroli wymagają także czcionki, kontrast, odstępy między wierszami i położenie linii względem znaków. Przy publikowaniu treści w internecie należy dodatkowo zweryfikować kod strony i zachowanie stylu na ekranie telefonu, tabletu oraz komputera.

Przekreślenie i moment zgłoszenia problemu do serwisu

Do serwisu warto zgłosić się wtedy, gdy przekreślenie nie działa prawidłowo w kilku programach, znika po ponownym uruchomieniu komputera, pojawia się bez świadomego użycia albo towarzyszą mu inne trudności z edycją dokumentów. Szczególnej uwagi wymagają sytuacje, w których tekst samoczynnie zmienia wygląd, nie można zaznaczyć fragmentu, klawiatura wpisuje dodatkowe znaki lub zapis dokumentu powoduje utratę formatowania. Przyczyną może być konflikt ustawień, uszkodzony profil użytkownika, problem z aplikacją, sterownikiem, systemem plików albo urządzeniem wejściowym.

Przed przekazaniem sprzętu dobrze jest przygotować opis sytuacji: nazwę używanego programu, rodzaj pliku, czynności prowadzące do błędu oraz informację, czy problem występuje tylko w jednym dokumencie. Pomocne bywa także zachowanie kopii przykładowego pliku po usunięciu danych wrażliwych. Takie informacje ułatwiają odtworzenie problemu i rozdzielenie błędu formatowania od szerszej usterki komputera.

W Warszawie wsparcie w podobnych przypadkach świadczy Warszawskie Pogotowie Komputerowe 24/7, gdzie można skonsultować trudności z edycją dokumentów, działaniem programów oraz nieprawidłowym wyświetlaniem treści. Przed przekazaniem urządzenia należy upewnić się, że ważne pliki zostały skopiowane, a dane dostępowe nie są zapisane w przekazywanym materiale. Prawidłowo rozpoznany problem pozwala ocenić, czy wystarczy korekta ustawień aplikacji, czy potrzebne jest szersze sprawdzenie komputera.