Enigmail

Enigmail to rozszerzenie umożliwiające szyfrowanie wiadomości w kliencie pocztowym za pomocą standardu OpenPGP.

Enigmail jako rozszerzenie OpenPGP dla poczty elektronicznej

Enigmail było rozszerzeniem klienta pocztowego Mozilla Thunderbird, które dodawało obsługę szyfrowania i podpisu cyfrowego wiadomości przy użyciu standardu OpenPGP. Samo rozszerzenie nie stanowiło niezależnego programu pocztowego ani osobnego algorytmu kryptograficznego. Pełniło funkcję warstwy pośredniej między Thunderbirdem a oprogramowaniem GnuPG, odpowiedzialnym za wykonywanie operacji kryptograficznych. Dzięki temu użytkownik mógł szyfrować treść wiadomości, odszyfrowywać korespondencję otrzymaną od innych osób oraz sprawdzać podpisy cyfrowe bez ręcznego uruchamiania narzędzi wiersza poleceń.

OpenPGP wykorzystuje kryptografię asymetryczną, dlatego dla każdego użytkownika tworzona jest para kluczy: publiczny i prywatny. Klucz publiczny można przekazać korespondentom, natomiast klucz prywatny powinien pozostać pod kontrolą właściciela. Aby wysłać zaszyfrowaną wiadomość, Enigmail korzystało z klucza publicznego odbiorcy. Odczyt treści wymagał odpowiadającego mu klucza prywatnego. Podpis cyfrowy działa odwrotnie: nadawca używa klucza prywatnego, a odbiorca może zweryfikować podpis za pomocą klucza publicznego.

Klucze, podpisy i weryfikacja korespondencji

W praktycznym użyciu Enigmail obsługiwało dwa różne cele kryptograficzne. Szyfrowanie miało ukryć treść wiadomości przed osobami nieposiadającymi właściwego klucza prywatnego. Podpis cyfrowy miał potwierdzić, że wiadomość została podpisana kluczem przypisanym do określonego nadawcy oraz że treść nie zmieniła się po podpisaniu. Wiadomość może być jednocześnie zaszyfrowana i podpisana, ponieważ poufność i autentyczność są odrębnymi właściwościami.

Weryfikacja podpisu nie polega wyłącznie na sprawdzeniu, czy podpis matematycznie pasuje do wiadomości. Istotne jest także ustalenie, czy użyty klucz publiczny rzeczywiście należy do deklarowanego nadawcy. OpenPGP posługuje się w tym celu między innymi odciskami kluczy, czyli krótkimi wartościami wyliczanymi na podstawie klucza. Odcisk można porównać z wartością przekazaną innym kanałem, na przykład podczas bezpośredniej rozmowy. Samo znalezienie klucza o odpowiednim adresie pocztowym nie daje jeszcze pełnej pewności co do jego pochodzenia.

Integracja z Thunderbirdem i GnuPG

Enigmail dodawało do Thunderbirda ustawienia kont, przyciski oraz okna dialogowe związane z szyfrowaniem i podpisywaniem wiadomości. Przy tworzeniu listu można było wskazać, czy wiadomość ma zostać podpisana, zaszyfrowana albo obsłużona w obu trybach. Rozszerzenie wybierało odpowiednie klucze na podstawie adresów odbiorców, ale skuteczność tej operacji zależała od prawidłowej konfiguracji kluczy, obecności programu GnuPG oraz poprawnego dostępu do magazynu kluczy.

Problemy mogły wynikać z kilku niezależnych warstw. Thunderbird przechowywał wiadomości i ustawienia konta, Enigmail tłumaczyło wybory użytkownika na operacje OpenPGP, a GnuPG wykonywało szyfrowanie, odszyfrowywanie i podpisywanie. Błąd w ścieżce do programu GnuPG, nieprawidłowe uprawnienia do plików kluczy, brak klucza prywatnego albo wygasły klucz odbiorcy mogły uniemożliwić wysłanie lub odczyt wiadomości. Dodatkowo zaszyfrowanej poczty nie da się odzyskać przez samo hasło do konta pocztowego, jeżeli utracony został prywatny klucz użyty do odszyfrowania.

Znaczenie zakończenia rozwoju Enigmail

Wraz z wydaniem Thunderbird 78 obsługa OpenPGP została włączona bezpośrednio do klienta pocztowego, dlatego Enigmail przestało być potrzebne w dotychczasowej postaci. Nie oznacza to, że starsze wiadomości zaszyfrowane przy użyciu Enigmail automatycznie utraciły możliwość odczytu. Dostęp do nich nadal zależy od zachowania właściwego klucza prywatnego, jego hasła oraz zgodności używanego programu z formatem OpenPGP. Przed migracją warto zachować kopię zapasową kluczy i sprawdzić, czy można odszyfrować przykładową wiadomość.

W przypadku problemów należy rozdzielić awarię klienta pocztowego od problemu z kryptografią. Sprawdzenia wymagają między innymi wersja Thunderbirda, sposób przechowywania profilu, dostępność klucza prywatnego, poprawność hasła do klucza oraz status klucza publicznego odbiorcy. Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów i komputerów PC, w tym diagnostyką problemów z oprogramowaniem pocztowym, profilem użytkownika oraz konfiguracją potrzebną do prawidłowej pracy klienta pocztowego.