Number Nine Reality 772

Number Nine Reality 772 to konkretny historyczny model karty graficznej tej firmy z segmentu profesjonalnego.

Number Nine Reality 772 — miejsce modelu w historii kart graficznych

Number Nine Reality 772, spotykana także pod oznaczeniem 9FX Reality 772, była kartą graficzną PCI wprowadzoną przez Number Nine Visual Technology w 1996 roku. Model należał do linii kart przeznaczonych do komputerów osobistych, w których ważna była szybka obsługa środowiska graficznego, odtwarzania obrazu wideo oraz wczesnych zastosowań grafiki trójwymiarowej. Nie była to karta oparta na firmowym układzie Imagine 128. Jej głównym układem graficznym był S3 ViRGE/VX, znany również jako S3 988.

ViRGE/VX łączył sprzętowy akcelerator grafiki dwuwymiarowej z funkcjami 3D oraz mechanizmami przeznaczonymi do przetwarzania obrazu wideo. Reality 772 była więc konstrukcją wielofunkcyjną: mogła przyspieszać rysowanie okien, operacje bit-block transfer, wypełnianie obszarów i kopiowanie danych, a także wykonywać część obliczeń związanych z renderowaniem scen 3D. W praktyce jej możliwości należy oceniać w realiach połowy lat dziewięćdziesiątych, ponieważ współczesne aplikacje i systemy operacyjne nie są dla niej właściwym środowiskiem pracy.

Układ S3 ViRGE/VX, pamięć VRAM i magistrala PCI

Podstawą karty był układ S3 ViRGE/VX z 64-bitowym silnikiem 2D. Pamięć obrazu stosowana w Reality 772 miała postać dw portowanej pamięci VRAM i występowała w konfiguracji 2 MB albo 4 MB. Wersja 2-megabajtowa mogła zostać rozszerzona za pomocą dodatkowego modułu pamięci, co zwiększało dostępną przestrzeń dla bufora obrazu, tekstur i innych danych graficznych. Większa pojemność nie zmieniała samego układu S3, ale pozwalała korzystać z wyższych rozdzielczości przy większej liczbie kolorów.

Karta korzystała z magistrali PCI i była przeznaczona do montażu w komputerze stacjonarnym wyposażonym w odpowiednie gniazdo tego standardu. Wyjście obrazu realizowano przez analogowe złącze D-Sub o 15 stykach, typowe dla monitorów VGA z tamtego okresu. Dokumentacja kompatybilności wskazuje obsługę trybów wywodzących się ze standardów MDA, Hercules, CGA, EGA i VGA, choć rzeczywisty zakres dostępnych trybów zależał również od BIOS-u karty, sterownika oraz monitora.

Konfiguracja pamięci wpływała na maksymalne połączenie rozdzielczości i głębi kolorów. W wariancie 2 MB możliwe było wyświetlanie obrazu 16,8 miliona kolorów w rozdzielczościach 640 × 480 oraz 800 × 600, natomiast przy 1024 × 768 dostępny był tryb 65 tysięcy kolorów. Wersja 4 MB pozwalała zachować pełną paletę 16,8 miliona kolorów także przy wyższych rozdzielczościach, między innymi 1024 × 768, 1152 × 864 i 1280 × 1024. Są to parametry trybów deklarowanych dla karty, a nie gwarancja poprawnej pracy z każdym współczesnym wyświetlaczem.

Akceleracja 2D, 3D oraz obsługa obrazu wideo

Najbardziej praktycznym zastosowaniem Reality 772 była akceleracja 2D w systemach z rodziny Windows 3.1 oraz Windows 95. Sterownik przekazywał część operacji rysowania do układu graficznego, dzięki czemu procesor główny nie musiał wykonywać wszystkich operacji związanych z odświeżaniem pulpitu. Wśród obsługiwanych interfejsów Microsoftu znajdowały się DirectDraw i Direct3D, a także ActiveMovie używany w ówczesnym torze odtwarzania multimediów.

Funkcje 3D układu ViRGE/VX obejmowały między innymi rasteryzację podstawowych obiektów, teksturowanie i operacje potrzebne w prostych grach oraz demonstracjach z drugiej połowy lat dziewięćdziesiątych. Nie należy jednak utożsamiać zgodności z Direct3D z pełną zgodnością z późniejszymi wersjami tego interfejsu. Gry korzystające z nowszych metod renderowania mogły wymagać programowego renderera, wyświetlać błędne powierzchnie albo nie uruchamiać się prawidłowo. Szczególne znaczenie miały wersja sterownika, wersja DirectX i konkretny sposób wykorzystania funkcji karty przez program.

Reality 772 zawierała również funkcje wspierające odtwarzanie materiału wideo. Układ obsługiwał skalowanie obrazu w osi X i Y oraz interpolację kolorów, czyli obliczanie wartości pośrednich przy zmianie rozmiaru obrazu. Rozwiązania te były wykorzystywane przy odtwarzaniu materiałów wideo, w tym treści MPEG i Video-CD, z deklarowaną płynnością do 30 klatek na sekundę w odpowiednich warunkach. Wymagało to zgodnego sterownika, właściwego programu odtwarzającego i komputera o wystarczającej wydajności.

Rozpoznanie, sterowniki i ocena stanu używanej karty

Podczas identyfikacji Number Nine Reality 772 istotne jest odróżnienie jej od podobnie nazwanych modeli Reality 332 i Reality 334. Najpewniejszymi punktami kontroli są oznaczenie na płytce, obecność układu S3 ViRGE/VX, magistrala PCI, analogowe wyjście VGA oraz konfiguracja pamięci VRAM. Sama nazwa Number Nine na laminacie nie wystarcza, ponieważ producent stosował wiele kart opartych na układach S3 o podobnym wyglądzie.

Oryginalne pakiety sterowników obejmowały wydania dla Windows 3.1 oraz Windows 95. Dostępne były również narzędzia firmowe, w tym HawkEye, służące do konfiguracji i kontroli parametrów karty. Przy uruchamianiu karty w komputerze historycznym należy sprawdzić poprawność wykrywania urządzenia w BIOS-ie i systemie, stabilność obrazu, geometrię wyświetlania, działanie wszystkich dostępnych trybów oraz temperaturę układu. Trzeba także skontrolować moduł rozszerzający pamięć, ponieważ utlenione styki lub uszkodzone połączenie mogą powodować artefakty, błędną ilość pamięci albo zawieszanie systemu.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i podzespołów, dlatego przy historycznej karcie graficznej można rozpocząć od identyfikacji usterki oraz sprawdzenia jej współpracy z pozostałymi elementami komputera. W przypadku tak starego urządzenia rozdzielenie problemu karty, magistrali PCI, pamięci obrazu, sterownika i monitora jest ważniejsze niż sama wymiana przypadkowych części. Wynik diagnostyki powinien wskazać, czy problem dotyczy sprzętu, konfiguracji systemu, czy ograniczonej zgodności z używanym oprogramowaniem.