SiS 650 / 651 / 661FX

SiS 650/651/661FX to rodzina chipsetów tej firmy z zintegrowaną grafiką, stosowana w budżetowych platformach Intel.

Rodzina chipsetów SiS dla platform z procesorem Pentium 4

SiS 650, SiS 651 oraz SiS 661FX to chipsety przeznaczone dla komputerów biurowych i domowych z procesorami Intel Pentium 4 oraz Celeron w obudowie Socket 478. Układ chipsetu nie jest samym procesorem. Stanowi zestaw kontrolerów pośredniczących między procesorem, pamięcią operacyjną, grafiką, magistralami rozszerzeń i urządzeniami podłączonymi do płyty głównej. W tej rodzinie szczególne znaczenie ma zintegrowany kontroler grafiki, dzięki któremu komputer mógł działać bez osobnej karty graficznej.

Poszczególne oznaczenia nie są całkowicie zamienne. SiS 650 był podstawowym przedstawicielem rodziny, SiS 651 rozwinięciem przeznaczonym dla nowszych konfiguracji, a SiS 661FX należał do późniejszej generacji chipsetów dla tego samego segmentu komputerów. Dokładna obsługa częstotliwości magistrali procesora, rodzaju pamięci i dodatkowych funkcji zależała także od wersji laminatu płyty głównej, zastosowanego mostka południowego oraz oprogramowania BIOS.

Zintegrowana grafika i współdzielenie pamięci DDR

Grafika w chipsetach SiS 650, 651 i 661FX korzystała z pamięci systemowej zamiast z własnych kości pamięci typowych dla oddzielnej karty graficznej. Fragment pamięci RAM był rezerwowany jako pamięć obrazu, dlatego ilość pamięci dostępnej dla systemu operacyjnego mogła być mniejsza niż fizyczna pojemność zainstalowanych modułów. W ustawieniach BIOS można było, zależnie od modelu płyty, zmieniać wielkość przydziału pamięci dla grafiki albo wyłączyć układ zintegrowany po zamontowaniu karty AGP.

Takie rozwiązanie wystarczało do wyświetlania obrazu, pracy z aplikacjami biurowymi i obsługi typowych monitorów używanych w czasie sprzedaży tych komputerów. Nie należy jednak oceniać sprawności samego chipsetu wyłącznie na podstawie jakości obrazu w wymagających programach lub grach. Wydajność zależała od taktowania procesora, konfiguracji pamięci DDR, sterownika grafiki, ustawień BIOS oraz stanu magistrali AGP. Objawy takie jak kolorowe artefakty, zaniki obrazu albo zawieszanie systemu mogły wynikać zarówno z chipsetu, jak i z pamięci operacyjnej, zasilania, karty AGP lub uszkodzenia płyty głównej.

Różnice między SiS 650, 651 i 661FX

Wspólną cechą tych układów jest przeznaczenie dla platform Intel z epoki Pentium 4 oraz zintegrowana grafika. Różnice dotyczą przede wszystkim generacji obsługiwanej magistrali procesora, parametrów pamięci i możliwości kontrolera graficznego. SiS 651 był kojarzony z płytami obsługującymi nowsze odmiany procesorów Socket 478 i pamięć DDR o wyższej przepustowości niż we wcześniejszych konfiguracjach. SiS 661FX stanowił późniejszy wariant, spotykany w płytach z obsługą magistrali procesora do 800 MHz oraz pamięci DDR400, jednak te parametry zawsze trzeba potwierdzić w instrukcji konkretnej płyty.

Sam napis „SiS 650/651/661FX” nie wystarcza do dobrania pamięci, procesora ani sterownika. Niezbędne jest rozpoznanie dokładnego modelu płyty głównej, rewizji sprzętowej i wersji BIOS. Płyty wykorzystujące podobny chipset mogły mieć różne gniazda pamięci, różne mostki południowe, dodatkowe kontrolery IDE lub sieciowe, a także odmienne wyjścia obrazu, takie jak VGA albo DVI. Sterownik należy dobierać do systemu operacyjnego i konkretnej wersji układu, ponieważ instalacja pakietu przeznaczonego dla innego chipsetu SiS może zakończyć się brakiem akceleracji, błędnym rozpoznaniem urządzenia albo niestabilnością.

Rozpoznawanie usterek płyty z chipsetem SiS

Diagnostyka komputera z układem SiS 650, 651 lub 661FX powinna rozpocząć się od ustalenia, czy płyta wykonuje procedurę POST, czyli podstawowy test sprzętu uruchamiany przed załadowaniem systemu. Jeżeli obraz nie pojawia się od razu, trzeba sprawdzić zasilacz, procesor, moduły pamięci DDR, kondensatory na płycie, połączenie monitora oraz ewentualną kartę AGP. W przypadku pamięci warto uruchomić komputer z pojedynczym, sprawdzonym modułem i przetestować każdy bank osobno. Błędy grafiki zintegrowanej mogą być skutkiem uszkodzonej pamięci współdzielonej, mimo że sam rdzeń graficzny nie jest fizycznie uszkodzony.

Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów PC i ich podzespołów, dlatego przy komputerze z tą rodziną chipsetów można przeprowadzić rozpoznanie objawów, kontrolę podzespołów oraz ocenę płyty głównej. W praktyce trzeba odróżnić awarię chipsetu od problemu z pamięcią, BIOS-em, zasilaniem lub kartą graficzną. Dopiero po takim rozdzieleniu przyczyn można ocenić, czy opłacalna jest naprawa istniejącej konfiguracji, wymiana konkretnego elementu, czy zastosowanie sprawnej płyty zgodnej z procesorem, pamięcią i obudową.