DOCM

DOCM to format pliku dokumentu Word z obsługą osadzonych makr, wymagający dodatkowej ostrożności ze względów bezpieczeństwa.

DOCM jako dokument Word z makrami

DOCM jest formatem dokumentu używanym przez program Microsoft Word w ramach pakietu Office Open XML. Rozszerzenie .docm oznacza dokument Word zawierający możliwość przechowywania makr, czyli procedur automatyzujących czynności wykonywane w aplikacji. Pod względem konstrukcji DOCM należy do rodziny formatów opartych na XML, podobnie jak DOCX, jednak różni się od niego dopuszczeniem elementów zawierających kod VBA. Samo rozszerzenie nie oznacza, że każdy plik DOCM faktycznie zawiera aktywne makro, ale sygnalizuje, że dokument został zapisany w wariancie obsługującym takie elementy.

Plik DOCM jest technicznie pakietem składającym się z wielu powiązanych części. Po rozpakowaniu kopii pliku jako archiwum ZIP można znaleźć między innymi dokument główny, relacje między elementami, ustawienia dokumentu, style, obrazy oraz komponent przechowujący projekt makr VBA. W praktyce nie należy zmieniać zawartości takiego pakietu ręcznie, ponieważ usunięcie lub uszkodzenie relacji między częściami może spowodować komunikat o uszkodzeniu dokumentu. Do zwykłego otwierania i edycji stosuje się Microsoft Word albo program, który rzeczywiście obsługuje format Office Open XML oraz jego składniki makr.

Makra VBA i sposób ich uruchamiania

Makra w dokumentach DOCM są zwykle tworzone w języku Visual Basic for Applications, znanym jako VBA. Makro może wykonywać powtarzalne operacje w dokumencie, na przykład formatować zawartość, generować zestawienia, przetwarzać dane tabelaryczne albo reagować na określone zdarzenia programu Word. Kod może być przypisany do przycisku, elementu interfejsu, skrótu klawiaturowego lub zdarzenia otwierania dokumentu. Z tego powodu dokument może wyglądać jak zwykły plik tekstowy, a jednocześnie zawierać dodatkową logikę wykonywaną przez aplikację.

Word nie powinien uruchamiać makr bezwarunkowo. Ich działanie zależy od ustawień zabezpieczeń Centrum zaufania, lokalizacji pliku, podpisu cyfrowego oraz reguł obowiązujących w danej instalacji pakietu Office. Po otwarciu dokumentu pobranego z Internetu lub otrzymanego jako załącznik może zostać zastosowany mechanizm widoku chronionego albo blokada aktywnej zawartości. Żółty pasek ostrzegawczy z przyciskiem włączającym zawartość nie jest dowodem, że plik jest bezpieczny; oznacza jedynie, że użytkownik może świadomie zezwolić na działanie elementów aktywnych. Włączanie makr powinno następować dopiero po potwierdzeniu źródła pliku i oczekiwanej funkcji dokumentu.

Różnica między DOCM, DOCX i DOTM

Najważniejsza różnica między DOCM a DOCX dotyczy obsługi makr. DOCX jest standardowym wariantem dokumentu Word, który nie służy do przechowywania wykonywalnych makr VBA. Jeżeli dokument zawierający makra zostanie zapisany w formacie DOCX, Word może ostrzec o utracie elementów niedostępnych w tym formacie. DOCM zachowuje strukturę dokumentu oraz projekt VBA, dlatego jest właściwym rozszerzeniem dla pliku, który ma korzystać z makr. Zmiana samej nazwy rozszerzenia z DOCX na DOCM nie dodaje makr i nie naprawia brakujących składników.

DOCM należy odróżnić również od DOTM. Rozszerzenie DOTM oznacza szablon Word z obsługą makr, natomiast DOCM oznacza dokument. Szablon może służyć jako wzorzec do tworzenia kolejnych dokumentów, podczas gdy plik DOCM jest konkretnym dokumentem roboczym. W środowisku Word mogą występować także starsze pliki DOC zapisane w binarnym formacie dokumentów Office. Nie należy utożsamiać ich z DOCM, ponieważ różnią się sposobem przechowywania danych i mechanizmem kompatybilności. Przy konwersji pomiędzy formatami trzeba sprawdzić tabele, pola, style, osadzone obiekty oraz działanie makr, ponieważ nie wszystkie elementy zachowują się identycznie po zapisaniu w innym typie pliku.

Bezpieczna diagnostyka dokumentu DOCM

Problemy z plikiem DOCM mogą mieć różne przyczyny: uszkodzony pakiet ZIP, brak składnika projektu VBA, niezgodność wersji programu Word, zablokowana zawartość aktywna, błędne odwołanie do dodatku albo uszkodzenie samego dokumentu głównego. Pierwszym krokiem jest zachowanie kopii oryginalnego pliku i sprawdzenie, czy problem występuje również po otwarciu dokumentu na innym, aktualnym stanowisku z odpowiednio skonfigurowanym Wordem. Nie należy wielokrotnie zapisywać oryginału podczas prób naprawy, ponieważ każda operacja zapisu może utrwalić niepożądane zmiany.

Jeżeli dokument otwiera się, ale makra nie działają, trzeba rozdzielić problem z treścią od problemu z polityką bezpieczeństwa. Można sprawdzić, czy dokument jest oznaczony jako pochodzący z niezaufanej lokalizacji, czy makro ma podpis cyfrowy oraz czy wymagane dodatki lub biblioteki są dostępne. Jeżeli Word zgłasza uszkodzenie pliku, pomocne bywa użycie funkcji otwierania i naprawiania dokumentu, zapisanie kopii w innym formacie albo odtworzenie treści z nieuszkodzonej wersji. W przypadku podejrzenia niebezpiecznej zawartości nie należy uruchamiać makr tylko po to, aby sprawdzić, co zrobią. Warszawskie Pogotowie Komputerowe zajmuje się profesjonalną naprawą laptopów, komputerów stacjonarnych PC i ich podzespołów, a w ramach diagnostyki można ustalić, czy problem z dokumentem DOCM wynika z pliku, konfiguracji programu Word czy stanu konkretnego komputera.